قانون تشکیل شرکتهای سهامی زراعی

بمنظور فراهم نمودن موجبات افزایش درآمد سرانه کشاورزان و امکانات همه جانبه برای بکاربردن ماشین آلات کشاورزی در امر‌تولید محصولات کشاورزی و آشنائی زارعین با اصول و شیوه‌های جدید کشاورزی و حداکثر استفاده از نیروی اضافی انسانی موجود در روستاها در‌قطب‌های کشاورزی و صنعتی مملکت و برای جلوگیری از خردشدن و تقسیم اراضی مزروعی بقطعات غیر اقتصادی و افزایش میزان سطح زیر کشت‌کشور با استفاده از اراضی بایر و موات و مسلوب‌المنفعه وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی بر اساس وظایف پیش‌بینی شده در ماده یک قانون‌تشکیل این وزارت بتدریج در واحدهای روستائی مناطق مختلف کشور شرکت‌های سهامی زراعی تشکیل می‌دهد.

سهامداران شرکت‌های سهامی زراعی اشخاص ذیل خواهند بود. 1 - زارعانی که در اجرای قوانین و مقررات اصلاحات ارضی و قوانین تقسیم و فروش خالصجات مالک یا مستاجر زمین شده یا بشوند. 2 - برزگران مشمول تعریف بند 4 ماده یکم قانون اصلاحی قانون اصلاحات ارضی مصوب 19/10/1340 در مناطقی که امر زراعت در تاریخ‌تقدیم این قانون بمجلس مستقیما بوسیله برزگر انجام می‌شود. 3 - خرده‌مالکانی که در اجرای مرحله دوم اصلاحات ارضی بند ج از ماده یکم قانون الحاقی بقانون اصلاحات ارضی شق تقسیم را انتخاب‌نموده‌اند در صورت تمایل آن‌ها و با موافقت وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی. 4 - کشاورزان و خرده‌مالکینی که مشمول هیچ یک از مراحل اول و دوم قوانین و مقررات اصلاحات ارضی نبوده و هنگام تصویب قانون اصلاحی‌قانون اصلاحات ارضی (19/10/40) شخصا و مستقیما به امر زراعت اشتغال داشته‌اند.

در مناطقی که شرکت‌های سهامی زراعی تشکیل می‌شود وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی می‌تواند حق استفاده مطلق و دائم‌از اراضی موات و بایر و مسلوب‌المنفعه و دایر متعلق بدولت را در اختیار شرکت‌های سهامی زراعی بگذارد. در این صورت وزارت مذکور به نسبت‌سهمی که با توجه به تبصره ماده دوم این قانون تعیین می‌شود در شرکت ذیسهم خواهد بود و عواید حاصله از این سهام را بمنظور کمک و تقویت‌شرکت‌های سهامی زراعی مربوط اختصاص خواهد داد.

هرگاه صاحبان اراضی مکانیزه و سایر شرکت‌ها و واحدهای کشاورزی یک منطقه تقاضای تشکیل شرکت سهامی زراعی نمایند.وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مخیر است بعد از بررسی نسبت به تشکیل شرکت سهامی زراعی در منطقه اقدام و کمک‌های فنی و مالی‌لازم را در حدود قوانین موضوعه و اساسنامه شرکت‌های سهامی زراعی درباره آن‌ها معمول دارد.

شرکت‌های سهامی زراعی طبق اساسنامه‌ای که بر اساس اصول بازرگانی تهیه و به پیشنهاد وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی‌بتصویب هیات وزیران خواهد رسید تشکیل و اداره می‌شوند. این شرکت‌ها پس از ثبت در دفتر مخصوصی که وزارت مذکور ترتیب می‌دهد دارای‌شخصیت حقوقی خواهند بود کلیه تغییرات و اقدامات مربوط به ثبت شرکت‌های مذکور در این دفتر انجام می‌شود.

در مناطقی که تشکیل شرکت‌های سهامی زراعی اعلام می‌شود در صورتیکه حداقل پنجاه و یک درصد از اشخاص مذکور در ماده دوم‌این قانون عضویت شرکت را قبول و بقیه از امضای اوراق و اسناد و دفاتر مربوط به تشکیل شرکت امتناع نمایند وزارت اصلاحات ارضی و تعاون‌روستائی بقائم مقامی مستنکفین اقدام لازم را انجام خواهد داد.

مدیران شرکت سهامی زراعی در مورد حفظ و نگاهداری و بهره‌برداری از اموال و دارائی شرکت در حکم امین خواهند بود. این‌اشخاص و همچنین مامورین ذیربط هرگاه در امور مربوط بشرکت‌ها مرتکب جرم بشوند تعقیب و بحداکثر مجازاتی که در قوانین مربوط مقرر است‌محکوم خواهند شد. تعقیب و دادرسی در این قبیل موارد فوری و خارج از نوبت بعمل میآید.

رسیدگی باختلافات سهامداران و کارکنان شرکت‌های سهامی زراعی با شرکت و مدیران شرکت و یا بالعکس نسبت بامر اشتغال و یا‌فعالیت‌های کشاورزی در حوزه شرکت با هیات‌های سه نفری منتخب وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی خواهد بود. تصمیم هیات‌های مزبور‌قطعی و بتقاضای ذینفع ژاندارمری مکلف باجرای آن می‌باشد آئین‌نامه نحوه رسیدگی هیات‌های فوق از طرف وزارت اصلاحات ارضی و تعاون‌روستائی پیشنهاد و به تصویب هیات وزیران خواهد رسید.

سهامداران شرکت‌های سهامی زراعی میتوانند سهام خود را بدون هیچ‌گونه محدودیتی بشرکت یا بسهامدار دیگر همان شرکت‌منتقل نمایند. در هر دو مورد انتقال منوط بموافقت کتبی هیات مدیره شرکت سهامی زراعی مربوط و تایید وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی می‌باشد. بهر حال هدف این خواهد بود که سهام متعلق به هر یک از سهامداران از سهام مربوط به بیست هکتار زمین آبی و یا 40 هکتار زمین دیم تحت کشت‌کمتر نباشد.

در صورت فوت هر یک از سهامداران از طرف شرکت نسبت به اداره سهم متوفی اقدام و وارث به نسبت سهم‌الارث از عواید سهام‌استفاده خواهند کرد. ضمنا در صورت تقاضای وراث یا وارث شرکت سهامی زراعی می‌تواند طبق اساسنامه خود نسبت بخرید سهام و تادیه بها اقدام نماید.

شرکت‌های سهامی زراعی که با عضویت گروه‌های مندرج در ماده 2 این قانون تشکیل می‌شوند تا ده سال از پرداخت هر گونه مالیات‌و عوارض و حق‌الثبت و هزینه‌ها و وجوهی که طبق قوانین سایر شرکت‌ها متعهد به پرداخت آن هستند معاف می‌باشند.

اقساط بدهی زارعین از بابت بهای اراضی که دولت به آن‌ها منتقل نموده و همچنین اجاره بهای اراضی مورد اجاره زارعین از طرف‌شرکت سهامی زراعی پرداخت و بحساب سهامداران منظور خواهد شد.

وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی با اعطاء وام و همچنین کمک‌های مالی و فنی بلاعوض و پرداخت هزینه‌های بنیادی‌شرکت سهامی زراعی را در اجرای وظایفی که بعهده دارند حمایت مینماید. بودجه و اعتبارات لازم برای اجرای این منظور از محل اعتبارات عمرانی‌و یا جاری دولت تامین خواهد شد.

در کلیه اقدامات و برنامه‌هائی که وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و بنگاه‌ها و شرکت‌های دولتی در مورد عمران روستائی و برنامه‌های‌آبادانی و آبیاری و بهبود وضع محصول و خرید فرآورده‌های کشاورزی و امثال آن اجرا مینمایند حوزه عمل شرکت‌های سهامی زراعی در حدود‌امکان حق تقدم خواهند داشت.

بمنظور اجرای این قانون و یافتن مناسبترین مقررات و شیوه‌های اجرائی آن وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی موظف‌است طی دوره پنجساله آزمایش همه‌ساله ارزیابی دقیقی از چگونگی و پیشرفت فعالیت‌های شرکت‌های سهامی زراعی و مسائل و مشکلات آن‌ها وسیله‌مرکز تحقیقات روستائی که در وزارت مذکور بوجود خواهد آمد بعمل آورده و از نتایج مطالعات مزبور در تهیه طرح‌های عمرانی در دست اجرا و‌همچنین تنظیم لایحه نهائی قانون شرکت‌های سهامی زراعی استفاده نماید.

این قانون بصورت آزمایش بمدت پنج سال اجرا خواهد شد هرگاه در این مدت دولت اصلاحاتی را در این مقررات ضرور بداند‌جهت تصویب به کمیسیون‌های اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مجلسین تقدیم مینماید و این اصلاحات پس از تصویب لازم‌الاجراء است. دولت مکلف است در پایان مدت پنجسال لایحه نهائی را جهت تصویب مجلسین تقدیم نماید. مادام که لایحه نهائی بتصویب نرسیده مقررات این‌قانون و اصلاحاتی که بتصویب کمیسیون‌های اصلاحات ارضی و تعاون روستائی مجلسین برسد لازم‌الاجرا است.

بمنظور تعیین روش کلی و تهیه برنامه کار و تصویب طرح‌ها و پیش‌بینی و اختصاص اعتبارات لازم برای هر یک از شرکت‌های سهامی زراعی و نظارت در حسن اجرای وظایفی که در قانون تشکیل شرکت‌های سهامی زراعی و اساسنامه آن برای وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی‌پیش‌بینی شده است - شورائی بنام شورای امور شرکت‌های سهامی زراعی بریاست وزیر اصلاحات ارضی و تعاون روستائی و عضویت معاون‌وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی در امور شرکت‌های سهامی زراعی - رئیس سازمان اصلاحات ارضی کل کشور - مدیر عامل سازمان مرکزی‌تعاون روستائی ایران - مسئول امور شرکت‌های سهامی زراعی - رئیس مرکز تحقیقات روستائی- مدیر کل حقوقی و وزارت اصلاحات ارضی و تعاون‌روستائی و دو نفر از مهندسین عالیرتبه وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی بانتخاب وزیر اصلاحات ارضی و تعاون روستائی تشکیل می‌گردد. مصوبات و تصمیمات شورای مذکور برای مسئولین و متصدیان امور شرکت‌های سهامی زراعی در وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستایی لازم‌الاجرا‌میباشد.

در مناطق روستائی کشور که بعلت حوادثی از قبیل زلزله - سیل - انهدام یا نقصان آب وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی بمنظور کمک بکشاورزان و عمران و بهبود امر زراعت تشکیل شرکت سهامی زراعی را لازم بداند حوزه عمل شرکت را در محل و مساحتی که متناسب بداند تعیین و بلافاصله اراضی و مستحدثات و اعیانی و قنوات و چاههای آب و وسائل آبیاری موجود در آن محدوده را در تصرف و اختیار شرکت قرار‌خواهد داد. وزارت مذکور سهامداران شرکت را از زارعین - برزگران کشاورزان خودکار که ممراعاشه آن‌ها منحصرا از طریق کشاورزی است و در منطقه روستائی سکونت داشته‌اند، انتخاب و محل سکونت جدید و میزان سهام هر یک را متناسب با تعداد افراد خانوار و زراعت قبلی آنان معین مینماید، در صورتیکه بنا باطلاعات دریافتی از مراجع محلی فوت اشخاص مذکور رسما اعلام گردد سهام بصورت کلی بنام ورثه صادر و تودیع [توزیع] خواهد شد، پس از‌صدور گواهی حصر وراثت ورثه حق استفاده از منافع و سهام را خواهند داشت.

اراضی و مستحدثات و اعیانی و قنوات و چاههای آب و وسائل آبیاری واقع در حوزه عمل شرکتهای سهامی زراعی در صورتیکه در تاریخ تشکیل شرکت در مالکیت یا اجاره سهامداران نباشد بوزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی منتقل می‌گردد و متناسب با آن وزارت مذکور طبق ماده سوم این قانون در شرکت سهامی زراعی مربوط ذیسهم خواهد بود. ترتیب ارزیابی این قبیل اراضی و مستحدثات و پرداخت بهای آن بمالکین مربوط بقرار ذیل است: الف - بهای اراضی (اعم از نسق و مکانیزه) بر اساس قانون اصلاحی اصلاحات ارضی (مصوب 19/10/40) و مقررات آن وسیله وزارت اصلاحات ارضی تعیین می‌گردد. قیمت اعیانی و مستحدثات و چاه آب و وسائل آبیاری و همچنین آن قسمت از ماشین آلات کشاورزی مورد نیاز وسیله کمیسیون مذکور در تبصره 2ماده 8 مواد الحاقی بآئین‌نامه اصلاحات ارضی (مصوب 22 خرداد 46) تعیین خواهد شد وجوه متعلقه در مورد اعیان و مستحدثات از تاریخ تنظیم سند انتقال باقساط پانزده ساله با سود صدی شش در سال و ارزش چاه آب و موتور مربوط بآن نقدا از طرف دولت پرداخت می‌شود. ب ) موقوفات خاص واقع در محدوده مورد عمل شرکت بمنظور تبدیل باحسن بترتیب فوق خریداری و وجوه حاصله با نظارت سازمان اوقاف برای خرید و وقف مال دیگری اختصاص خواهد یافت. موقوفات عام را شرکت سهامی زراعی 99ساله اجاره خواهد کرد اجاره بها بر اساس معدل عایدات خالص سه سال قبل از تصویب این قانون تعیین و‌همه‌ساله از طرف شرکت پرداخت خواهد شد.

سهامداران یا سایر اشخاصی که در اجرای این قانون برای تنظیم و امضاء اوراق یا اسناد و دفاتر دعوت می‌شوند چنانچه در موعد مقرر حضور‌نیابند وزارت اصلاحات ارضی به قائم مقامی آنان اوراق یا اسناد و دفاتر مربوط را امضاء مینماید. همین ترتیب در سایر مواردی که به علل و معاذیر‌دیگری از قبیل مجهول‌المالک بودن ملک یا عدم گواهی حصر وراثت و یا معین نبودن ولی یا قیم صغار امضاء و تنظیم اسناد و دفاتر یا سایر اوراق مربوط بشرکت متعسر باشد معمول خواهد شد. در این قبیل موارد وجوه قبوض یا سهام تعیین شده در صندوق ثبت محل تودیع خواهد گردید تا پس از تعیین تکلیف قطعی قانونی بذیحق تسلیم شود.

در اجرای این قانون ادارات ثبت و دفاتر اسناد رسمی نسبت به تنظیم یا فسخ اسناد و مامورین انتظامی در مورد تصرف یا خلع ید از محدوده مورد عمل شرکتهای سهامی زراعی مکلفند دستور وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی را بلافاصله پس از اعلام بمورد اجرا گذارند.

نسبت باراضی بایر و مسلوب المنفعه واقع در حوزه عمل شرکتهای سهامی زراعی اعم از دهات مشمول مرحله اول یا دوم اصلاحات‌ارضی طبق ماده سوم این قانون عمل خواهد شد.

چنانچه پس از تعیین و صدور سهام اختلافی در مورد میزان سهام و تعلق آن ایجاد شود بتقاضای وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی یا اشخاص ذینفع موضوع در هیئت سه نفری مقرر در ماده 8 مطرح و طبق تصمیم هیئت اقدام خواهد شد.

در صورتیکه مدیر عامل - بازرس و یا سایر مامورین منتخب برای خدمت در سازمان امور شرکتهای سهامی زراعی از بین کارکنان وزارت‌اصلاحات ارضی و تعاون روستائی یا سازمان مرکزی تعاون روستائی باشند حقوق و مزایای ثابت آنان از محل بودجه وزارت اصلاحات ارضی و تعاون‌روستائی و سازمان مرکزی تعاون روستائی و سایر مزایای آن‌ها از محل اعتبارات طرح مربوطه پرداخت خواهد شد. مدت اشتغال این قبیل کارکنان در سازمان امور شرکتهای سهامی زراعی جزء سوابق خدمت آنان برابر مقررات مربوطه محسوب و مشاغل مذکور ضمن پستهای سازمانی وزارت اصلاحات ارضی و تعاون روستائی منظور می‌گردد.