بمنظور ایجاد هماهنگی در بهبود امور اجتماعی و عمران دهات و استفاده از نیروی انسانی بر اساس خودیاری و همکاری و شرکت و دخالت ساکنان دهات در تنظیم و اجرای برنامههای اصلاحات روستائی از تاریخ تصویب این لایحه قانونی اصلاح امور اجتماعی و کمک بعمران دهات بعهده انجمنهای ده محول میشود که تحت هدایت وزارت کشور انجام وظیفه نمایند.
ده یا قریه از نظر این لایحه عبارت است از مرکز جمعیت و محل سکونت حداقل 250 نفر (یا 50 خانوار) که در آمد اکثریت افراد آن از طریق کشاورزی حاصل شود.
انجمن هائیکه بموجب این لایحه انتخاب و تشکیل میشوند دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی بوده و جانشین شوراها و انجمنهای سابق خواهند بود.
در هر ده انجمنی مرکب از پنچ نفر که برای مدت سه سال و به اکثریت آراء ساکنان همان ده انتخاب میشوند تشکیل میگردد و عضویت انجمن افتخاری خواهد بود.
وزارت کشور مکلف است در مدت دو سال از تاریخ تصویب این لایحه قانونی انتخاب انجمن دهات را در سراسر کشور باتمام رساند.
واجدین شرایط زیر میتوانند در انتخاب انجمن ده شرکت نمایند. الف داشتن تابعیت ایران ب سکونت لااقل ششماه قبل از شروع انتخابات انجمن در محل ج دارا بودن لااقل 18 سال تمام د نداشتن سابقه محکومیت بجنحه و جنایت ه دارا بودن اهلیت قانونی.
واجدین شرایط زیر میتوانند بعنوان عضو انجمن ده انتخاب شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع میباشد الف داشتن تابعیت ایران ب سابقه سکونت لااقل دو سال متوالی و اشتغال بکشاورزی یا کسب و کار در ده قبل از انتخابات انجمن ج دارا بودن حداقل 25 سال و حد اکثر 65 سال سن د نداشتن سابقه محکومیت بجنحه و جنایت ه نداشتن عضویت در احزاب غیر قانونی و دارا بودن اهلیت قانونی.
اعضای انجمن ده باید در اولین جلسه انجمن بمضمون زیر سوگند یادکرده و ذیل سوگندنامه را امضاء و یا با اثر انگشت تسجیل نمایند. (من بخدای بزرگ و قرآن مجید سوگند یاد میکنم که همواره نسبت باساس سلطنت مشروطه و حفظ استقلال و مصالح کشور و تامین رفاه و آسایش اهالی ده کوشا بوده و وظایف و تکالیف قانونی محوله را در نهایت صداقت و امانت انجام دهم.)
اقلیتهای مذهبی به کتاب آسمانی خود سوگند یاد خواهند نمود.
در انتخابات اعضاء انجمن ده در صورت تساوی آراء شخص باسواد اولویت خواهد داشت و در شرایط متساوی شخص مسن تر انتخاب خواهد شد ولی منشی و خزانه دار باید حتی الامکان از بین افراد باسواد انتخاب شوند.
هرگاه مقامات قضائی یا انتظامی عدم صلاحیت رئیس یا یکی از اعضای انجمن را رسما باطلاع فرماندار رسانیدند فرماندار موضوع را درکمیسیون امنیت اجتماعی شهرستان مطرح و آن رئیس یا عضو انجمن که عدم صلاحیت او از طرف کمیسیون مزبور تایید شود از عضویت انجمن ده برکنار میشود و از کسانی که بعد از 5 نفر دارای آرائی هستند بترتیب رای بجای آنان دعوت خواهد کرد و یا بجای عضو یا اعضای برکنار شده مجددا انتخابات طبق این قانون بعمل خواهد آمد.
وظایف انجمن ده بقرار ذیل است. 1) همکاری نزدیک و موثر با هیئت مدیره شرکت تعاونی ده برای پیشرفت وظائفی که بعهده دارند. 2) تهیه آب آشامیدنی و قابل شرب کردن آن بوسیله ساختمان آب انبار با تصفیه و لوله کشی از دهانه قنات و نصب شیر و غیره 3) کمک به توسعه و تعمیم فرهنگ از طریق احداث و نگهداری دبستان و یا آموزشگاه حرفهای با رعایت مقرراتیکه در این مورد وجود دارد و احداث نگهداری زمین ورزش و اقداماتی نظیر آن. 4) قانون بهداشت عمومی ده از طریق تنظیف معابر خشکاندن باطلاقها زه کشی اراضی. 5) اصلاح و توسعه معابر ده احداث و نگاهداری راههای فرعی روستائی و احداث و نگاهداری سیل بندها. 6) ساختمان حمام و مستراحهای بهداشتی و رختشوی خانهها و احداث غسالخانه و گورستان و کشتارگاه در محل مناسب. 7) کمک بمامورین وزارت کشاورزی در امور دفع آفات حیوانی و نباتی و توسعه درختکاری و سایر امور زراعتی 8) احداث و نگاهداری مساجد 9) کمک بعجزه و ایتام مستحق 10) کمک بتوسعه صنایع دستی و روستائی. 11) تامین روشنائی ده.
از تاریخ تصویب این لایحه قانونی 2 درصد از کلیه محصول کشاورزی در تمام دهات کشور و هرگونه عوائد دیگری که در ده تحصیل شود باید به انجمن ده تحویل گردد و بعلاوه انجمنها میتوانند هدیههای بلاعوض اشخاص را قبول و جزء درآمد خود منظور نمایند.
درآمدهای وصولی بوسیله انجمن ده از پرداخت مالیات بر درآمد و هرگونه مالیات و عوارض دولتی دیگر معاف خواهد بود.
صاحبان درآمد میتوانند با موافقت انجمن صدی دو وجوه عمرانی را بصورت نقد یا جنس برای اجرای طرحهای عمومی مصوبه انجمن ده بپردازند.
کلیه درآمد هر انجمن باید صرف آبادی و اصلاح امور حوزه همان انجمن بشود مگر در مواردیکه طرحهای مشترک وسیله چند ده اجراء میشود مانند ایجاد راههای فرعی که مورد استفاده همه آنها قرار میگیرد.
موقع و طرز پرداخت نحوه صدی دو با توجه به نوع محصول و مقتضیات محلی بوسیله انجمن ده تعیین شده و قبل از پرداخت محصول از طریق آگهی در محل باطلاع عامه میرسد. کدخدا مسئول وصول درآمد انجمن ده در مقابل قبض رسمی میباشد و مکلف است درآمدهای وصولی را بلافاصله پس از وصول بخزانه دار انجمن تحویل و رسید دریافت نماید و مراتب را به بخشدار کتبا اطلاع دهد.
چنانچه افراد نسبت به برآورد انجمن ده اعتراض داشته باشند میتوانند مراتب را ظرف مدت 15 روز از طریق بخشداری به شورای عمرانی مذکور در ماده 17 اعلام نمایند و رای شورای مزبور قطعی و لازم الاجراء است.
شورای مذکور درفوق موظف است ظرف مدت حداکثر یکماه باعتراضات رسیدگی و رای خود را اعلام دارد.
هرگاه اشخاصی از پرداخت سهم خود استنکاف نمایند کدخدا مکلف است مراتب را ببخشدار اطلاع دهد و بخشدار با آنها مطابق آئین نامه وصول مالیات املاک مزروعی عمل خواهد نمود.
هرگاه عوائد ده کلا یا جزئا باجاره نقد و یا جنس و یا تواما واگذار شده باشد مستاجر موظف است بنمایندگی از طرف موجر مقادیر و مبالغی که بعهده مودی است بانجمن تسلیم نموده و از مال الاجاره کسر نماید.
وجوهی که به موجب لایحه قانونی ازدیاد سهم کشاورزان و سازمان عمرانی کشاورزی مصوب 14 مهر ماه هزار و سیصد و سی و یک وقانون اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات مصوب 12 مرداد ماه 1335 و لوایح عمرانی دیگر در اختیار حساب بنگاه امور اجتماعی و عمران دهات ویا جزو مطالبات بنگاه مزبور میباشد به موجب این لایحه قانونی به اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات مذکور در این لایحه منتقل میگردد که بهطور تساوی به موجب آییننامهای که به تصویب وزارت کشور میرسد بین استانها و فرمانداریهای کل برای کمک به انجمنهای دهاتی که بیشتر احتیاجدارند مصرف شود.
این وجوه برای تهیه و اجرای طرحهای اجتماعی هر ده بوسیله اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات مصرف خواهد شد. اینگونه طرحها باید بتصویب شورای عمران بخش رسیده باشد.
وزارت دارائی مکلف است سهم عمرانی دهات را که مطابق قانون مالیات بر درآمد مصوب دهم مردادماه 1334 کمیسیون مشترک مجلسین وصول نموده و مینماید چنانچه تاکنون بحساب انجمن ده مربوطه در بانک نریخته باشد عینا به حساب اداره کل اموراجتماعی و عمران دهات منتقل نماید تا طبق مقررات تبصره (1) در مورد وجوه مزبور عمل شود.
بمنظور هدایت انجمنهای ده و نظارت دراجرای برنامههای اصلاحات اجتماعی روستائی و اجرای این لایحه قانونی در کلیه مناطق روستائی ادارهای بنام اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات در وزارت کشور تشکیل میشود.
بمنظور راهنمائی انجمنهای ده در تهیه برنامههای لازم و اجرای آنها و نظارت در کارهای انجمنهای ده اداره کل اموراجتماعی و عمران دهات از وجود دهیاران و مامورین فعلی بنگاه اصلاح اموراجتماعی و عمران دهات استفاده خواهند نمود .
اداره مزبور از وجود آموزگاران و سپاهیان دانش بمنظور راهنمائی انجمنهای ده استفاده خواهد نمود و چنانچه مامورین مزبور نباشند وظیفه دهیار را موقتا کدخدا انجام میدهد.
استخدام کارمندان جدید بعنوان دهیار ممنوع است .
از تاریخ تصویب این لایحه وزارتخانههای عمرانی مکلفند مامورین فنی خود را باستثنای آموزگاران و سپاهیان دانش و مامورین ثابت وزارت بهداری که عهده دار امور درمانگاهها و بیمارستانها میباشند با وسائل و تجهیزات ضروری در سطح بخش متمرکز ساخته و کلیه خدماتی را که طبق برنامههای دولت باید بساکنان روستاها بنمایند با همکاری انجمن در دهات انجام دهند.
بمنظور تبادل نظر در امور اجتماعی و عمرانی دهات و بهبود وضع روستائیان و تلفیق برنامههای دولت در سطح ده در مرکز بخش شورای عمرانی بخش مرکب از بخشدار و نمایندگان کشاورزی راه فرهنگ بهداری و بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستائی و نماینده اتحادیه شرکتهای تعاونی تشکیل خواهد شد.
در صورتی که یک یا چند نفر از نمایندگان مذکور در ماده فوق در سطح بخش وجود نداشته باشد فرماندار نمایندهای تعیین و با حضور سایرنمایندگان شورا را تشکیل خواهد داد.
تعهدات و موافقتنامه هائی که در حدود مقررات و قوانین کشور تا کنون در مورد امور عمرانی و اجتماعی و اصلاحات روستائی بین وزارت کشور و سازمانهای مختلف دولتی و ملی و خصوصی و بینالمللی و مانند آن منعقد گردیده همچنین طرحها و موافقتنامه هائیکه در جریان بوده و بعدا تنظیم و منعقد میگردد وسیله اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات با موافقت وزارت کشور تعقیب و اجراء خواهد شد.
اداره کل امور اجتماعی و عمران دهات میتواند کمکهای مالی که ممکن است از طرف اشخاص و سازمانهای مختلف ملی و بینالمللی و مانند آن بمنظور کمک به بهبود وضع اجتماعی و اقتصادی روستاها و بالا بردن سطح فرهنگ و بهداشت و زندگی آنان اهداء شود قبول نموده و بر طبق مقررات و موافقتنامه هائی که بین اهداءکنندگان و وزارت کشور امضاء میشود بمصرف برساند.
این لایحه جانشین قانون اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات مصوب مردادماه 1335 میباشد.
وزارت کشور مکلف است آئین نامههای اجرائی این لایحه قانونی را تهیه و بموقع اجراء بگذارد.
وزارت کشور مکلف است پس از افتتاح مجلسین بتحصیل مجور این لایحه قانونی اقدام نماید.
هیئت وزیران در جلسه مورخ 4 /6 /42 طرح لایحه قانون تشکیل انجمنهای ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران دهات را که مشتمل بر 22 ماده میباشد تصویب نمودند .