قانون اصلاح موادی از قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی

در ماده (4) قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی کلمه «سال» حذف و عبارت «شش ماه» جایگزین می‌شود.

ماده (11) قانون به شرح زیر اصلاح و مواد (12) و (13) آن حذف می‌شود : ماده 11 - وظایف هیات رئیسه سنی عبارت است از : 1 - اداره جلسه افتتاحیه و جلسات بعدی تا زمان انتخاب هیات رئیسه 2 - انجام مراسم تحلیف 3 - قرعه کشی برای تعیین اعضای شعب 4 - توزیع اعتبارنامه‌ها بین شعب 5 - برگزاری انتخابات هیات رئیسه 6- تمشیت امور اداری مجلس تا زمان انتخاب هیات رئیسه

ماده (14) قانون به شرح زیر اصلاح و سه تبصره به آن الحاق می‌شود: ماده 14 – هیات رئیسه سنی در اولین جلسه پس از افتتاح مجلس اقدام به برگزاری انتخابات هیات رئیسه می‌نماید. اعضای هیات رئیسه برای مدت یک سال انتخاب می‌شوند. انتخابات بعدی در سالروز انتخابات هیات رئیسه می‌باشد و در صورتی که با تعطیلات مصادف گردد در جلسه قبل از آن انجام می‌شود. مسوولیت هیات رئیسه جدید از سالروز انتخابات قبل آغاز می‌شود. تبصره 1 - نمایندگانی که داوطلب عضویت در هیات رئیسه هستند، باید حداکثر تا پایان وقت اداری روز افتتاحیه مجلس برای ثبت نام به هیات رئیسه سنی مراجعه کنند و این موضوع قبلا باید به اطلاع نمایندگان برسد. هیات رئیسه سنی موظف است شرح حال و سوابق داوطلبان را به همراه تصاویر آنان تهیه کند و در دومین جلسه علنی و قبل از برگزاری انتخابات هیات رئیسه در اختیار نمایندگان قرار دهد. تبصره 2 - چنانچه اعتبارنامه نماینده‌ای که برای هیات رئیسه انتخاب شده است به تصویب مجلس نرسد، برای تعیین جایگزین وی مجدد رای‌گیری به عمل می‌آید. تبصره 3 - پس از تشکیل هیات رئیسه، گزارش شعب پانزده‌گانه در مجلس قرائت و تصویب اعتبارنامه‌ها اعلام می‌شود.

در ماده (16) قانون، عبارت «صاحب رای است» حذف می‌شود.

جزء (4) ماده (23) قانون به شرح زیر اصلاح می‌شود: 4 - تعیین نمایندگانی که در جلسه برای نطق، وقت می‌خواهند به قید قرعه

ماده (30) قانون به شرح زیر اصلاح و دو تبصره به عنوان تبصره‌های (1) و (2) به آن الحاق می‌شود: ماده 30 – اعتبارنامه‌ها به همراه ضمائم آن به موجب جدول حوزه‌های انتخاباتی مجلس شورای اسلامی که بر اساس حروف الفبا از طرف معاونت قوانین مجلس با نظارت هیات رئیسه سنی تنظیم شده است، به ترتیب به شعب پانزده‌گانه جهت رسیدگی ارجاع می‌شود. هیات رئیسه موظف است فهرست اعتبارنامه‌های ارجاعی را قبل از آغاز رسیدگی، تکثیر کند و در اختیار نمایندگان قرار دهد. چنانچه هر یک از نمایندگان به اعتبارنامه‌ای معترض باشد، ظرف مدت سه روز از تاریخ انتشار فهرست مذکور حداکثر تا پایان وقت اداری روز سوم، موظف است اعتراض کتبی خود را امضاء و به انضمام مدارک و اسناد مربوط به شعبه ذی ربط تقدیم کند. تبصره 1 - شعبه موظف است عدم رسیدگی شورای نگهبان به موضوع مورد اعتراض یا حادث شدن آن بعد از اعلام صحت انتخابات را احراز کند. تبصره 2 - گزارش هر شعبه توسط سخنگو در مجلس قرائت می‌شود و در صورت عدم امکان، به ترتیب رئیس و یا یکی از نواب رئیس یا دبیران وظیفه او را انجام می‌دهد.

ماده (31) قانون و تبصره آن به شرح زیر اصلاح و ماده (33) قانون حذف می‌شود: ماده 31 - شعبه موظف است حداکثر ظرف مدت سه روز کاری گزارش تایید آن دسته از اعتبارنامه‌های واصله را که معترض ندارند، به صورت یکجا به هیات رئیسه ارسال کند تا برای تصمیم‌گیری مجلس در دستور کار قرار گیرد. اعتبارنامه‌هایی که مورد اعتراض نمایندگان قرار گرفته است، حداکثر ظرف مدت پنج روز کاری توسط شعبه رسیدگی می‌شود. در صورتی که نظر شعبه تایید اعتبارنامه باشد، گزارش تایید آن برای تصمیم‌گیری به مجلس ارائه می‌شود. چنانچه نظر شعبه رد اعتبارنامه باشد، از طریق هیات رئیسه مجلس به کمیسیون تحقیق ارجاع خواهد شد تا پس از رسیدگی و ارائه گزارش، برای تصمیم‌گیری مجلس در دستور کار قرار گیرد. تبصره - شعبه موظف است حداقل بیست و چهار ساعت قبل از بررسی اعتبارنامه از معترض یا معترضان جهت توضیح اعتراض و از نماینده‌ای که اعتبارنامه اش مورد اعتراض قرار گرفته جهت دفاع دعوت به عمل آورد. عدم حضور هر یک از آنان مانع رسیدگی نیست. معترض یا معترضان در صورت عدم حضور غیرموجه در شعبه، در جلسه علنی حق اعتراض ندارند. موجه بودن عدم حضور باید به تایید هیات رئیسه مجلس برسد. اگر عدم حضور، موجه بود فقط یک بار دیگر جلسه شعبه ظرف مدت پنج روز مجددا تشکیل می‌شود و نظر خود را اعلام می‌کند.

در ماده (32) قانون عبارت‌های «دوازده روز» و «ده روز» به «پنج روز کاری» اصلاح می‌شود.

ماده (34) قانون به شرح زیر اصلاح و دو تبصره به آن الحاق می‌شود: ماده 34 - کمیسیون تحقیق حداکثر ظرف مدت پانزده روز به دلایل و توضیحات کتبی شعب و معترض یا معترضان رسیدگی می‌کند و پس از استماع و بررسی توضیحات معترض یا معترضان و دفاعیات کتبی یا حضوری نماینده مورد اعتراض، نظر خود را به مجلس ارسال می‌کند. تبصره 1 – در صورتیکه تعداد معترضان بیش از سه نفر باشد، می‌توانند سه نفر را به صورت مکتوب معرفی کنند تا در شعبه و کمیسیون تحقیق جهت ارائه توضیحات لازم حضور یابند. تبصره 2 - کمیسیون تحقیق موظف است حداقل بیست و چهار ساعت قبل از رسیدگی به اعتبارنامه از معترض یا معترضان و نماینده‌ای که اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع شده است دعوت به عمل آورد.

ماده (35) قانون به شرح زیر اصلاح و یک تبصره به آن الحاق می‌شود: ماده 35 - چنانچه کمیسیون تحقیق، اعتبارنامه رد شده از سوی شعبه را رسیدگی کند و نظر به تایید اعتبارنامه داشته باشد، گزارش آن برای تصمیم‌گیری مجلس در دستور کار قرار می‌گیرد و در صورتی که نظر کمیسیون مبنی بر رد اعتبارنامه باشد گزارش آن حداکثر به مدت پانزده دقیقه در مجلس مطرح و ادله رد اعتبارنامه ارائه می‌شود. نماینده‌ای که اعتبارنامه اش توسط کمیسیون رد شده است حداکثر به مدت سی دقیقه فرصت دارد تا از خود دفاع کند، ضمن اینکه می‌تواند بخشی از وقت خود را حداکثر به دو نفر از نمایندگان واگذار کند، سپس گزارش کمیسیون تحقیق به رای گذاشته می‌شود، چنانچه رد اعتبارنامه به تصویب مجلس نرسد، رئیس جلسه تصویب آن را اعلام می‌کند. تبصره – در صورتی که کمیسیون تحقیق ظرف مدت پانزده روز نظر خود را به مجلس اعلام نکند، نماینده‌ای که اعتبارنامه اش مورد اعتراض واقع شده است یا پانزده نفر از نمایندگان می‌توانند طرح اعتبارنامه را در صحن مجلس از هیات رئیسه درخواست کنند و هیات رئیسه موظف است در اولین فرصت گزارش شعبه را در دستور کار مجلس قرار دهد تا مطابق این ماده مورد رسیدگی قرار گیرد. به جای نظر کمیسیون، نظر شعبه به مدت پانزده دقیقه مطرح می‌شود.

ماده (37) قانون حذف می‌شود.

ماده(38) قانون به شرح زیر اصلاح می‌شود: ماده 38 - در هر مرحله، رای‌گیری برای اعتبارنامه مورد اعتراض، مخفی و با ورقه مخصوص انجام می‌شود.

ماده (39) قانون به شرح زیر اصلاح می‌شود: ماده 39 – نماینده‌ای که به اعتبارنامه اش اعتراض شده مانند سایر نمایندگان، از کلیه حقوق اعم از اعلام رای و نامزد شدن برای عضویت در هیات رئیسه و سایر انتخابات برخوردار است، لیکن در زمان بررسی اعتبارنامه خود در شعبه، کمیسیون تحقیق و مجلس حق رای ندارد.

یک بند به عنوان بند (4) به تبصره ذیل ماده (55) قانون، الحاق و شماره این تبصره به تبصره (1) تغییر یافت و دو تبصره به عنوان تبصره‌های (2) و (3) به این ماده به شرح زیر الحاق می‌شود: 4 - معرفی دو نامزد به عنوان رئیس دیوان محاسبات و دو نامزد به عنوان دادستان دیوان محاسبات جهت انتخاب یکی از آن‌ها توسط مجلس شورای اسلامی تبصره 2 - برخورداری از مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد و بالاتر، سابقه خدمت در مقامهای مدیریتی موضوع ماده (71) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 8/7/1386 و همطرازان آنان و حداقل بیست سال سابقه کار، از شرایط احراز سمت رئیس و دادستان دیوان محاسبات است. تبصره 3 - نحوه انتخاب نامزدهای ریاست و دادستان دیوان محاسبات در کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات طبق آیین‌نامه‌ای است که توسط کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات تهیه می‌شود و به تصویب کمیسیون آیین‌نامه داخلی می‌رسد.

در ماده (57) قانون و عنوان قبل از آن، عبارت «شوراها و امور داخلی کشور» به عبارت «امور داخلی کشور و شوراها» تغییر می‌یابد.

در ماده (62) قانون و عنوان قبل از آن، عبارت «کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی» به عبارت «کمیسیون کشاورزی، آب، منابع طبیعی و محیط زیست» تغییر می‌یابد.

ماده (66) قانون به شرح زیر اصلاح می‌شود: ماده 66 – هر نماینده شش ماه یک بار می‌تواند تقاضای تغییر کمیسیون خود را به هیات رئیسه مجلس ارائه کند. انتقال به کمیسیون دیگر با رعایت نصاب مقرر در این آیین‌نامه و با موافقت اکثریت اعضای کمیسیون‌های ذی ربط امکان‌پذیر است.

در سطر اول ماده (104) قانون بعد از کلمه «کمیسیون‌ها» عبارت «و سایر موضوعات طبق این آیین‌نامه» اضافه می‌شود.

اصلاحات زیر در ماده (112) قانون به عمل می‌آید: 1 - در بند (ج) تعداد «ده نفر» به «پنج نفر» کاهش می‌یابد. 2 - تبصره بند (ه) این ماده به شرح زیر اصلاح می‌شود: تبصره - در کلیه مواردی که در این آیین‌نامه نمایندگان می‌توانند به عنوان موافق یا مخالف صحبت کنند و به موقع در لوح یا دستگاه الکترونیک ثبت نام کرده‌اند، اسامی آنان توسط یکی از اعضای هیات رئیسه به قید قرعه انتخاب و اعلام می‌شود. افراد تعیین شده حق واگذاری نوبت خود به نماینده دیگر را دارند.

جز (2) بند (ه) ماده (121) موضوع نصاب انتخاب رئیس و دادستان دیوان محاسبات کشور، به ردیف ششم بند (و) همان ماده انتقال می‌یابد و ترتیب ردیفها اصلاح می‌شود.

در تبصره ماده (122) قانون، عبارت «حداقل ده ثانیه» حذف و عبارت «سی ثانیه از زمان شروع رای‌گیری به فوریت» جایگزین می‌شود.

بند (ب) ماده (153) و اجزاء (1) تا (5) آن به شرح زیر اصلاح می‌شود: ب) پس از تصویب کلیات، به جزئیات طرحها و لوایح به ترتیب زیر رسیدگی می‌شود و در صورت وجود مخالف هر ماده، یک مخالف و یک موافق و پس از آن نماینده دولت و سخنگوی کمیسیون هر یک حداکثر پنج دقیقه صحبت می‌کند. 1 - در ابتداء، ماده واحده و یا هر یک از مواد یا اجزاء توسط یکی از اعضای هیات رئیسه قرائت می‌شود. سپس پیشنهادهای چاپ شده کمیسیون‌های فرعی و نمایندگان به ترتیب برای بازگشت به لایحه یا طرح، حذف کل یا جزء و پیشنهاد اصلاحی به شرح فوق مطرح می‌شود و رای‌گیری به عمل می‌آید. در این مرحله پیشنهاد حذف کل یا جزء تا قبل از ورود به ماده در صحن پذیرفته می‌شود. 2 - اگر پیشنهاد چاپ شده‌ای مطابق بند (1) وجود نداشته باشد، مصوبه کمیسیون اصلی در خصوص ماده واحده، هر یک از مواد یا اجزاء به رای گذاشته می‌شود. 3 - در صورت عدم تصویب موارد مذکور در بندهای (1) و (2)، مجددا پیشنهاد حذف در مجلس پذیرفته و در مورد آن رای‌گیری می‌شود. 4- پس از مراحل فوق، برای ماده مورد بحث با اصلاحات انجام شده رای‌گیری به عمل می‌آید و چنانچه به تصویب نرسید، پیشنهادهای جدید قابل طرح است و در صورت عدم وجود پیشنهاد جدید جهت بررسی مجدد به کمیسیون اصلی ارجاع می‌شود. 5 - در هر مرحله که پیشنهاد اصلاح، بازگشت به لایحه یا طرح و یا مصوبه کمیسیون اصلی به تصویب مجلس برسد، پیشنهاد الحاقی مرتبط و غیرمغایر با مصوبه به تشخیص رئیس جلسه، به ترتیب کمیسیون‌های فرعی و نمایندگان مطرح و رای‌گیری به عمل می‌آید.

در ماده (154) قانون به جای عبارت «در این صورت اولین مخالف و موافق (بر اساس تابلوی مخصوص ثبت نام یا دستگاه الکترونیک) هر یک به مدت پنج دقیقه صحبت می‌کنند» عبارت «در این صورت مخالف و موافق از بین ثبت نام‌کنندگان در لوح یا دستگاه الکترونیک به قید قرعه تعیین می‌شوند، که هر یک می‌توانند به مدت پنج دقیقه صحبت کنند» جایگزین می‌شود.

جزء (3) ماده (165) قانون، به شرح زیر اصلاح می‌شود: 3- گزارش کمیسیون حداکثر سه روز کاری پس از تصویب فوریت، به هیات رئیسه ارسال می‌شود تا در دستور کار مجلس قرار گیرد.

در ماده (168) قانون از عبارت «اعلام و به ترتیب» تا انتهای ماده به شرح زیر اصلاح می‌شود: «اعلام و در دستور هفتگی بعدی مجلس قرار می‌گیرد.»

در ماده (184) قانون، اصلاحات زیر اعمال می‌شود: 1- صدر ماده به این شرح اصلاح می‌شود: ماده 184 - «دولت موظف است حداکثر تا پایان خردادماه سال پایانی قانون برنامه پنجساله توسعه، لایحه برنامه توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بعدی را به مجلس تقدیم کند. این لایحه به صورت یک شوری و به شرح زیر رسیدگی می‌شود.» 2 - متن زیر به انتهای بند (ج) اضافه می‌شود: ج - ... و گزارش مسکوت ماندن پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون تلفیق مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، موضوع به دولت اعلام می‌شود تا حداکثر ظرف مدت یک ماه لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر کلیات لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده می‌شود تا ظرف مدت پانزده روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند. 3 - در بند (د) بعد از عبارت «پس از آن» به جای عبارت «کمیسیون و دولت» عبارت «دولت و کمیسیون» جایگزین می‌شود.

تبصره (3) ماده (186) قانون، به شرح زیر اصلاح می‌شود: تبصره 3 - کمیسیون موظف است گزارش خود را ارائه کند و گزارش مسکوت ماندن از کمیسیون تلفیق پذیرفته نیست. چنانچه گزارش کمیسیون مبنی بر رد کلیات لایحه باشد و در مجلس نیز کلیات لایحه به تصویب نرسد، مراتب به دولت اعلام می‌شود تا حداکثر ظرف مدت دو هفته لایحه را اصلاح و به مجلس ارائه کند و اگر کلیات لایحه به تصویب مجلس برسد، به کمیسیون تلفیق اعاده می‌شود تا ظرف مدت پانزده روز گزارش جدید را به مجلس تقدیم کند.

یک مبحث به عنوان مبحث هشتم به فصل اول از باب دوم قانون آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی با عنوان طرحهای تنقیحی شامل مواد (192) مکرر (1) و (2) به شرح زیر الحاق و شماره مبحث‌های بعدی به ترتیب اصلاح می‌شود: ماده 192 مکرر 1 - متن پیشنهادی معاونت قوانین مجلس شورای اسلامی که به منظور تنقیح قوانین تهیه شده است، با امضای حداقل پانزده نفر از نمایندگان به عنوان طرحهای تنقیحی به رئیس جلسه تقدیم می‌شود. هیات رئیسه پس از اعلام وصول نسبت به ارجاع آن به کمیسیون‌های مربوط اقدام می‌کند. ماده 192 مکرر 2 - گزارش طرحهای تنقیحی به صورت یک شوری و بدون تفکیک کلیات و جزئیات در صحن مجلس مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. پس از گزارش سخنگوی کمیسیون و صحبت سه مخالف و سه موافق به ترتیب یک مخالف و یک موافق و توضیح معاون قوانین مجلس هر کدام به مدت ده دقیقه و توضیحات نهائی سخنگوی کمیسیون به مدت پنج دقیقه، گزارش کمیسیون به رای گذاشته می‌شود. در صورت عدم تصویب گزارش مزبور، مجددا به کمیسیون ارجاع می‌شود تا نسبت به اعمال اصلاحات اقدام و گزارش آن را به مجلس ارائه کند، تا حسب روال این ماده رسیدگی شود. تبصره - در صورتی که گزارش کمیسیون دارای موارد (موضوعات) متعدد باشد، برای هر یک از موارد به تفکیک رای‌گیری می‌شود.

یک تبصره به جزء (5) ماده (209) قانون الحاق می‌شود: 5 - ... تبصره 4 - جهت رعایت حق نمایندگان برای ایفای وظایف نظارتی، هیات رئیسه موظف است ترتیبی اتخاذ نماید تا سوالات نمایندگانی که در مجلس طرح نشده یا تعداد کمتری از سوالات آنان در دستور قرار گرفته است، با اولویت بررسی و در دستور کار قرار گیرد.

فراز دوم ماده (210) قانون، به شرح زیر اصلاح می‌شود: 210- ... در صورتی که اکثر نمایندگان حاضر از پاسخ وزیر قانع نشوند، به منزله وارد بودن سوال است و رئیس مجلس موظف است موضوع را به رئیس جمهور جهت رسیدگی ارجاع دهد.

یک بند به عنوان بند (11) به ماده (218) قانون الحاق می‌شود: 11 - هر نماینده به عنوان ناظر به‌طور همزمان فقط می‌تواند حداکثر در دو مجمع، هیات یا شورای غیراستانی عضویت داشته باشد.

در ماده (223) قانون، بعد از عبارت «حداکثر ظرف یک هفته» عبارت «ضمن اطلاع‌رسانی به استیضاح‌کنندگان و دعوت کتبی» جایگزین عبارت «با دعوت از استیضاح‌کنندگان و» می‌شود.

قانون مستثنی بودن مصوبات مربوط به آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی مصوب 7/10/1372 از موضوع ماده (2) قانون مدنی نسخ و متن زیر به عنوان یک ماده به قانون آیین‌نامه داخلی الحاق می‌شود: ماده الحاقی - مصوبات مربوط به آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی بلافاصله پس از تصویب نهائی لازم الاجراء و از شمول ماده (2) قانون مدنی مستثنی است.

در کلیه مواد قانون عبارت «هیات رئیسه دائم» به «هیات رئیسه» تغییر می‌کند.

در کلیه مواد قانون و عناوین آن عبارت «کمیسیون تدوین آیین‌نامه داخلی» به «کمیسیون آیین‌نامه داخلی» تغییر می‌یابد.