ضوابط و مقررات تاسیس مراکز، موسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی و نظارت بر فعالیت آن‌ها (مصوب جلسه مورخ 75/6/27 شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی انقلاب فرهنگی)

مراکز، موسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی، تشکیلاتی است که با اهداف و مقاصد فرهنگی اعم از انتفاعی یا غیرانتفاعی (بر طبق ماده 584 قانون تجارت و آئین نامه اصلاحی ثبت تشکیلات و موسسات غیرتجاری مصوب 1337) و بر اساس شرایط مندرج در این ضوابط به مسئولیت اشخاص حقیقی یا حقوقی اعم از دولتی، عمومی و خصوصی، افراد واجد شرایط برای فعالیت در یک یا چند قلمرو فرهنگی، هنری و سینمایی و مطبوعاتی با سرمایه ایرانی تشکیل می‌دهند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز تاسیس، نظارت بر فعالیتها و انحلال آن‌ها را صادر می‌کند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بر طبق مقررات و شرایط مندرج در این ضوابط پس از بررسی صلاحیت موسس یا موسسان و مدیر یا مدیران مسئول و با توجه به اهداف و موضوعات فرهنگی مندرج در این اساسنامه آن‌ها که مصادیق و قلمرو آن حسب مورد از سوی وزارتخانه مشخص خواهد شد نسبت به صدور مجوز تاسیس تصمیم خواهد گرفت.

تاسیس مراکز فرهنگی اقلیت‌های دینی رسمی کشور در محدوده امور فرهنگی آن اقلیت نیز منوط به اخذ مجوز طبق این ضوابط است.

تاسیس مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط از طرف سفارت خانه‌های کشورهای خارجی و سازمانهای آزادیبخش یا اشخاص غیرایرانی با رعایت قوانین راجع به خارجیان مقیم ایران و تایید وزارت امور خارجه طبق آئین نامه‌ای خواهد بود که به تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌رسد.

اهداف فرهنگی مصرح در اصول سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران الهام‌بخش فعالیتها و هدفهای پیش‌بینی شده در اساسنامه مراکز، موسسات و کانونها و انجمنهای فرهنگی است و این قبیل مراکز باید در اساسنامه تنظیمی به رعایت کامل قوانین و مقررات نظام جمهوری اسلامی ایران و ضوابط فرهنگی ملزم شوند و فعالیت آن‌ها منافاتی با مبانی فرهنگ عمومی نداشته باشد.

موسس یا موسسان و مدیرمسئول تشکیلات فرهنگی موضوع ماده 1 باید واجد این شرایط باشند:

کارگزاران نظام گذشته اعم از: نخست وزیران، وزیران، استانداران، امرای ارتش و شهربانی و ژاندارمری، روسای سازمانهای دولتی نمایندگان مجلسین، سفرا، فرمانداران، شهرداران، روسای انجمنهای شهر و شهرستان تهران و مراکز استانها و اعضای ساواک، روسای حزب رستاخیز در تهران و مراکز شهرستانها و استانها و وابستگان رژیم سابق که در فاصله زمانی پانزدهم خرداد 1342 تا بیست و دوم بهمن 1357 در آن مشاغل بوده و همچنین کسانی که در این مدت از طریق مطبوعات، رادیو، تلویزیون یا سخنرانی در اجتماعات، خدمتگزاران تبلیغاتی نظام گذشته بوده‌اند و همچنین توطئه گران و اقدام‌کنندگان علیه اسلام و جمهوری اسلامی ایران، از تاسیس مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط محرومند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با مصاحبه‌ها و بررسیهای لازم و کافی ظرف یک ماه درباره تایید صلاحیت یا عدم پذیرش تقاضا اعلام نظر خواهد نمود و در صورت اعلام موافقت اصولی با تقاضا، موسس یا موسسان موظفند در مدت یکماه از تاریخ اعلام نسبت به ارائه اساسنامه و تحقق شرایط مندرج در آن که در این ضوابط به آن تصریح شده اقدام نمایند.

موسس یا موسسان در قبال سیاستهای فرهنگی و خط مشی کلی و مدیر مسئول در قبال فعالیتها و امور اجرائی مرکز فرهنگی مسئولند و وظایف و مسئولیتهای هر یک باید به تفکیک اساسنامه پیشنهادی منظور شود.

اساسنامه مرکز فرهنگی موضوع این آئین نامه باید واجد این نکات باشد:

به منظور بررسی تقاضاهای دریافتی و تحقیق و رسیدگی به صلاحیت متقاضیان و مدیران مسئول و صدور موافقت اصولی تاسیس مراکز فرهنگی و نظارت بر عملکرد آن‌ها و نیز رسیدگی به موارد تخلف و تعلیق یا لغو جواز صادر شده هیاتی به تشخیص و تعیین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی متشکل از افراد و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تحت عنوان «هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی» تشکیل می‌شود.

اعضای هیات با حکم وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب می‌شوند و مدت عضویت افراد منتخب 2 سال و تجدید انتخاب آنان برای دوره‌های بعدی بلامانع است.

جلسات هر 15 روز یکبار تشکیل خواهد شد، دعوت از اعضاء و تنظیم دستور جلسه و تهیه صورت جلسات و امور اجرائی هیات نسبت به پذیرش تقاضاها و بررسی مدارک و طرح شکایات را دبیر هیات که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به این سمت منصوب می‌کند انجام خواهد داد و دبیرخانه هیات به تعداد کافی کارمند دفتری و کارشناس امور حقوقی و فرهنگی خواهد داشت.

دبیر هیات تقاضاهای دریافتی را پس از تکمیل مدارک در جلسات هیات مطرح و نتایج را در صورتجلسات منعکس می‌کند و پس از امضای اعضاء و تصویب و تایید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، تصمیمات را رئیس هیات ابلاغ خواهد کرد. پروانه فعالیت مراکز، موسسات، کانونها و انجمنهای فرهنگی با امضای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر می‌شود.

به تخلف‌ها در هیات رسیدگی می‌شود و در صورت اثبات تخلف، حسب مورد مجازاتهای اخطار شفاهی یا کتبی، تعلیق جواز یا تعطیل موقت مرکز فرهنگی از 3 ماه تا یکسال، تعطیل دائم و لغو مجوز، اعمال و توسط دبیر هیات ابلاغ خواهد شد.

هرگاه عمل ارتکابی مرکز فرهنگی، عناوین تخلف و جرایم پیش‌بینی شده در قوانین مجازات اسلامی و سایر مقررات و قوانین جزائی کشوری را تواما دارا باشد پس از بررسی پرونده موضوع به مراجع صالح قضائی احاله و تا صدور حکم قطعی از فعالیت مرکز فرهنگی جلوگیری خواهد شد.

مراجع انتظامی ذی صلاح مکلفند به تقاضای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ادامه فعالیت مراکز فرهنگی مذکور در مواد 15 و 16 بدون مجوز یا مراکزی که جواز آن‌ها لغو شده جلوگیری کنند.

عضویت در هیات موسس، هیات امناء و هیات مدیره قائم به شخص است و مسئولیت مصرح آن‌ها در اساسنامه به سایر اشخاص به استثنای اعطای نمایندگی از طریق وکالتنامه رسمی، قابل واگذاری و تفویض نخواهد بود.

نقل و انتقال سهم الشرکه که قبل از صدور نامه (با تایید نهایی درخواست در سامانه) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین اجاره و واگذاری مجوز و پروانه فعالیت، به هر طریق ممنوع است و هرگونه اقدام به چنین مواردی در صورت احراز؛ منجر به لغو دائمی پروانه فعالیت می‌شود.

هرگاه مدیر مسئول شرایط مندرج در ماده 8 را از دست بدهد یا استعفاء دهد یا فوت شود موسس یا هیات موسسان موظفند موضوع را به دبیرخانه هیات گزارش دهند و در مدت 2ماه فرد واجد شرایطی را به هیات معرفی کنند. در غیر این صورت هیات می‌تواند جواز صادرشده را معلق یا لغو کند.

مراکز فرهنگی موظفند با به کارگیری نامها و نشان‌های مناسبی که مرکز فرهنگی دیگری ثبت نکرده باشد، در تولیدات و انتشارات خود، نام مرکز، شماره ثبت و مجوز تاسیس و نشانی مرکز را در محل مناسبی درج کنند.

مراکز، موسسات، کانونها و انجمنهای در حال فعالیت و فاقد مجوز، موظفند از تاریخ تصویب این ضوابط در مدت 6ماه وضع خود را با این مقررات تطبیق دهند. و مدارک لازم را همراه اساسنامه جدید طبق ضوابط و شرایط مندرج در ماده 6 ارائه دهند و پس از تایید و صدور مجوز جدید نسبت به ثبت آن اقدام کنند، در غیر این صورت با آن‌ها طبق ماده 17رفتار خواهد شد.

هر مرکز فرهنگی باید دفاتر محاسباتی مهر و موم شده بر طبق قانون تهیه و مخارج و درآمدهای خود را در آن ثبت کند، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هر وقت لازم بداند می‌تواند دفاتر مالی مراکز فرهنگی را بازرسی کند.

مراکز فرهنگی پس از تایید صلاحیت موسسان و مدیرمسئول و تصویب اساسنامه و صدور مجوز باید نسبت به ثبت آن بر طبق اساسنامه‌ای که به تایید هیات رسیده اقدام و نسخه‌ای از اساسنامه ممهور به مهر اداره کل ثبت شرکتها و موسسات غیرتجاری را با ذکر شماره ثبت و به دبیرخانه هیات تسلیم کنند و سازمان ثبت نیز موظف است نسبت به ثبت مراکز فرهنگی موضوع این ضوابط بر طبق اساسنامه مورد تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی اقدام نماید.

آئین نامه و روشهای اجرائی این ضوابط نسبت به چگونگی تحقیقات و بررسی صلاحیت متقاضیان و وظایف دبیرخانه و نحوه عمل هیات حسب مورد از سوی معاونتهای ذی ربط تهیه و پس از تنقیح و تدوین در هیات موضوع ماده 11 و تصویب وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌شود.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مامور اجرای این ضوابط و مقررات است و از تاریخ تصویب آن، مقررات مغایر ملغی است و درباره سایر مسائلی که در این ضوابط پیش‌بینی نشده با توجه به وظایف و اختیارات و مسئولیتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به شرح مندرج در قانون اهداف و وظایف این وزارتخانه مصوب 65/12/12 مجلس شورای اسلامی رفتار خواهد شد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌تواند اجرای تمام یا قسمتی از این ضوابط، ماده واحده مصوب جلسه 520 مورخ 1382/04/10 و اصلاحات بعدی آن و همچنین وظایف و اختیارات وزیر، هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی و دبیرخانه هیات را به معاونت‌ها، ادارات کل ستادی و استانی یا واحدهای سازمانی تابعه و وابسته، حسب مورد تفویض نماید.

این ضوابط مشتمل بر 5 فصل و 26 ماده در جلسه مورخ 75/8 /8 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تایید رسید و جایگزین ضوابط عام مصوب جلسات مورخ 1/22 و 13 و 1367/2/20 شورای مشترک کمیسیونهای شورای عالی و مصوبه دویست و شصت و دومین جلسه مورخ70/8/7 شورای عالی درباره نحوه تشکیل و صدور مجوز تاسیس انجمنهای فرهنگی (ادبی، هنری) شد و هرگونه تغییری در آن منوط به پیشنهاد وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی است.

: مراکزی که بر اساس این ضوابط توسط اشخاص حقیقی یا حقوقی تاسیس شده‌اند و نوع فعالیت آن‌ها مشابه یکدیگر می‌باشد می‌توانند اقدام به تاسیس مجموعه تشکیلات مرکزی با عنوان اتحادیه، مجمع، جامعه، انجمن و سایر عناوین مشابه در سطح استانی، منطقه‌ای یا کشوری نموده و بر اساس ضوابط از هیات رسیدگی به امور مراکز فرهنگی مجوز فعالیت دریافت نمایند.