قانون موافقت‌نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه در زمینه همکاری و کمک متقابل اداری در امور گمرکی

از نظر این موافقت‌نامه اصطلاحات زیر به کار رفته‌اند: اصطلاح «گمرک درخواست شونده» یعنی گمرکی که درخواست کمک در امور گمرکی به موجب این موافقت‌نامه را دریافت می‌نماید. اصطلاح «گمرک درخواست‌کننده» یعنی گمرکی که کمک در امور گمرکی به موجب این موافقت‌نامه را درخواست یا چنین کمکی را دریافت می‌نماید. اصطلاح «اطلاعات» یعنی هرگونه داده، اسناد، گزارش‌ها و هرگونه مکاتبات به هر شکل و نیز نسخه‌های تایید شده آن‌ها. اصطلاح «تحویل کنترل شده» یعنی روش اجازه حمل محموله‌های غیرقانونی یا مشکوک شامل مواد مخدر، مواد روان گردان، یا دیگر کالاهای غیرقانونی از طریق قلمرو طرفها با آگاهی و تحت نظارت مقامهای صلاحیتدار کشور طرفها که قرار است به قلمرو کشور طرفها وارد، یا از قلمرو کشور طرفها صادر و نیز از قلمرو کشور طرفها گذر کند، با هدف شناسایی افراد دخیل در تخلفات گمرکی. اصطلاح «شخص» یعنی هر شخص حقیقی یا حقوقی، اصطلاح «مواد مخدر و مواد روان گردان» یعنی هرگونه مواد ذکر شده در فهرست‌های کنوانسیون واحد مواد مخدر مورخ 1961 (1340) به گونه اصلاح شده توسط تشریفات (پروتکل) 1972 (1351) اصلاح کنوانسیون واحد مواد مخدر مورخ 1961 (1340) و کنوانسیون مواد روان گردان مورخ 21 فوریه 1971 (2 اسفند 1349). اصطلاح «عرضه در زنجیره‌های تامین جهانی» یعنی هرگونه عرضه کالا خارج از کشورهای محل مبدا آن‌ها به کشور مقصد آن‌ها. اصطلاح «پیش سازها» یعنی مواد شیمیایی تحت کنترل که در تولید مواد مخدر و مواد روان گردان ذکر شده در فهرست‌های (1) و (2) کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و داروهای روان گردان مورخ 1988 (1367) به کار برده می‌شوند. اصطلاح گمرک یعنی: در جمهوری اسلامی ایران، گمرک جمهوری اسلامی ایران در فدراسیون روسیه، خدمات گمرک فدرال اصطلاح «قوانین گمرکی» یعنی مقررات وضع شده توسط قراردادهای بین‌المللی، و قوانین و مقررات کشورهای طرفها که اعمال و اجرای آن‌ها به‌طور مستقیم به گمرکات محول شده است و نیز هرگونه سند قانونی صادره توسط گمرکات در چهارچوب صلاحیت آن‌ها در خصوص واردات، صادرات، گذر کالاها، بار و بنه دستی مسافران، ارز و دیگر اقلام با ارزش، پست بین‌المللی، دریافت عوارض گمرکی، ارائه ترجیحات، اعمال ممنوعیت‌ها و محدودیت‌ها و همچنین کنترل جا به جایی کالاها از طریق مرزهای کشور طرفها. اصطلاح «تخلف گمرکی» یعنی هرگونه نقض یا مبادرت به نقض قوانین گمرکی. اصطلاح «دریافتی‌های گمرکی» یعنی حقوق گمرکی، مالیات‌ها، پرداخت‌ها و دیگر هزینه‌های وضع شده در قلمرو کشور طرفها طبق قوانین خود به غیر از عوارض و هزینه‌های ارائه خدمات.

هر طرف در صورت انتقال اختیار اجرای این موافقت‌نامه به نهاد دیگر یا تغییر نام گمرک کشور خود، مراتب را فوری از طریق مجاری دیپلماتیک به اطلاع طرف دیگر خواهد رساند.

طرفها با هدف دست‌یابی به اهداف زیر از طریق گمرکات طبق مفاد این موافقت‌نامه کمک متقابل را ارائه می‌نمایند: الف- اطمینان از اجرای صحیح قوانین گمرکی؛ ب- پیشگیری، تحقیق و از بین بردن تخلفات گمرکی؛ پ- اطمینان از امنیت عرضه در زنجیره‌های تامین جهانی؛

کمک متقابل به موجب این موافقت‌نامه طبق قوانین کشور گمرک درخواست شونده در چهارچوب صلاحیت‌ها و منابع آن ارائه خواهد شد.

مفاد این موافقت‌نامه هیچ‌گونه تاثیری بر حقوق و تعهدات طرفها ناشی از عضویت کشورهای آن‌ها در قراردادهای بین‌المللی از جمله قراردادهای معاضدت قضائی در امور کیفری نخواهد داشت.

چنانچه گمرک درخواست شونده اطلاعات درخواست شده را نداشته باشد، اقدامات مقتضی را برای دریافت این اطلاعات طبق قوانین حاکم کشور خود به گونه‌ای انجام خواهد داد که از طرف خود عمل می‌کند.

گمرکات اقداماتی را برای تسهیل عملیات گمرکی اتخاذ خواهند کرد.

گمرکات روشهای شناسایی که توسط طرف دیگر به کار برده می‌شوند (مهر و موم، نشانها و دیگر روشهای شناسایی مورد توافق گمرکات) را به رسمیت می‌شناسند.

گمرک درخواست شونده بنا به درخواست، با هدف اجرای صحیح قوانین گمرکی طرفها و جلوگیری از فرار از پرداخت حقوق گمرکی، چنانچه گمرک درخواست‌کننده دلایلی برای شک و تردید نسبت به صحت و دقت داده‌های مشخص شده در اظهارنامه گمرکی کالا داشته باشد اطلاعات لازم را در اختیار گمرک اخیر قرار خواهد داد.

درخواست راجع به ارائه اطلاعات طبق این ماده شامل داده‌هایی در خصوص نوع کنترل گمرکی انجام شده توسط گمرک درخواست شونده خواهد بود.

درخواست اطلاعات بر اساس این ماده حداکثر در مدت دو ماه از تاریخ دریافت آن، انجام خواهد شد. چنانچه درخواست به صورت کلی یا جزئی قابل اجراء نباشد، گمرک درخواست شونده زمان احتمالی اجرای آن را به اطلاع گمرک درخواست‌کننده خواهد رساند.

گمرکات بنا به درخواست یا به ابتکار خود اطلاعات لازم در خصوص موارد زیر را به اشتراک خواهند گذاشت: الف- روشهای موثر جدید مبارزه با تخلفات گمرکی؛ ب- روشها، امکانات و دستورالعمل‌های جدید مورد استفاده در ارتکاب تخلف گمرکی؛ پ- کالایی که تخلف گمرکی در خصوص آن صورت گرفته و همچنین روشهای حمل و انبار نمودن آن‌ها؛ ت- روشهای ارزیابی خطر مورد استفاده که می‌تواند به گمرکات برای بهبود کارایی کنترل گمرکی و ایجاد شرایط مطلوب جابه جایی کالا کمک کند.

طرفها می‌توانند گروههای مشترکی را برای کنترل و بررسی انواع مشخصی از تخلفات گمرکی ایجاد نمایند.

گروههای اشاره شده در بند (2) این ماده، طبق قوانین کشور طرفی فعالیت می‌کنند که در قلمرو آن، فعال هستند.

چنانچه ضرر جدی نسبت به اقتصاد، بهداشت عمومی و امنیت از جمله امنیت عرضه در زنجیره‌های تامین جهانی یا سایر منافع حیاتی کشور یک طرف مطرح باشد، گمرک طرف دیگر، در صورت امکان و در کوتاه مدت کمک را به ابتکار خود ارائه می‌نماید.

گمرکات بنا به درخواست یا به ابتکار خود بر موارد زیر اعمال نظارت و تبادل اطلاعات خواهند کرد:

هرگونه کالا که معلوم شده است در قلمرو کشور گمرک درخواست‌کننده برای ارتکاب تخلفات گمرکی استفاده شده یا ظن آن وجود دارد؛

هرگونه وسیله حمل‌ونقل که معلوم شده است در قلمرو کشور گمرک درخواست‌کننده برای ارتکاب تخلفات گمرکی استفاده شده یا ظن آن وجود دارد؛

هر مکانی برای انبار کالا که معلوم شده است در قلمرو کشور گمرک درخواست‌کننده برای ارتکاب تخلفات گمرکی استفاده شده یا ظن آن وجود دارد؛

هر شخصی که معلوم شده است در قلمرو کشور گمرک درخواست‌کننده مرتکب تخلفات گمرکی شده یا مظنون به ارتکاب تخلف گمرکی است، به ویژه در زمان ورود یا خروج آن‌ها از قلمرو کشور طرف دیگر.

گمرکات می‌توانند چنانچه دلایلی برای اعتقاد به این داشته باشند که اقداماتی اعم از انجام، تکمیل یا طراحی شده در قلمرو کشور یک طرف، قوانین گمرکی در قلمرو کشور طرف دیگر را نقض می‌کند، بنا به ابتکار خود نظارت را اعمال نمایند.

گمرکات می‌توانند طبق توافق دوجانبه بر اساس قوانین کشور خود از روش تحویل کنترل شده کالاها استفاده نمایند.

اشیاء، مواد، وسایل و کالاهای مشمول تحویل کنترل شده را براساس توافق طبق قوانین کشوری که اقدامات در آن صورت می‌گیرد، می‌توان متوقف نمود یا برای حمل‌ونقل بعدی مورد استفاده قرار داد و نیز به صورت دست نخورده نگه داشت، توقیف کرد یا تمام یا قسمتی از آن را جایگزین نمود.

در مورد هر تحویل کنترل شده به عنوان یک مورد خاص و به صورت جداگانه با توجه به توافق‌های گمرکات در مورد امور مالی مربوط، اتخاذ تصمیم خواهد شد.

گمرک درخواست شونده، بنا به درخواست می‌تواند به ماموران خود اجازه دهد در مورد تخلفات گمرکی به عنوان کارشناس یا گواه در رسیدگی‌های قضائی یا اداری در قلمرو کشور گمرک درخواست‌کننده حاضر شوند.

این ماموران مدارکی در مورد حقایق استخراج شده توسط آن‌ها در حین انجام وظایف خود را ارائه خواهند نمود. درخواست حضور ماموران در دادگاه باید به وضوح مشخص کند که مامور در چه مورد و در چه سمتی قرار است حضور یابد.

درخواست‌ها طبق این موافقت‌نامه به صورت مستقیم و کتبی و یا از طریق رایانامه به همراه اسناد مورد نیاز پیوست شده برای اجرای آن‌ها بین گمرکات مبادله خواهد شد. برای این منظور گمرکات فهرست مقامهای مجاز برای دریافت درخواست‌ها و نشانی رایانامه آن‌ها را مبادله می‌کنند.

چنانچه ضرورت موقعیت ایجاب کند، درخواست شفاهی نیز قابل پذیرش است که باید متعاقبا به صورت کتبی یا در صورت توافق دو طرف به شکل الکترونیکی، تایید شود.

درخواست‌ها و اسناد پیوست آن‌ها به زبان انگلیسی یا به زبان مورد قبول دو طرف ارسال می‌شود.

درخواست‌ها، حاوی اطلاعات زیر خواهند بود: الف - نام گمرک درخواست‌کننده؛ ب - ماهیت جریان رسیدگی و اقدامات درخواست شده؛ پ - هدف و دلیل درخواست؛ ت - مستندات قانونی مرتبط؛ ث - داده‌های دقیق و جزئی از اشخاص حقیقی موضوع درخواست؛ ج - خلاصه‌ای از حقایق مرتبط با هدف درخواست.

چنانچه ارائه نسخه‌های تایید شده کافی نباشد، اصل اسناد را می‌توان درخواست کرد، مشروط بر اینکه در کوتاه ترین زمان ممکن این اسناد به گمرک ارائه‌دهنده بازگردانده شوند.

چنانچه درخواست، الزامات این ماده را رعایت نکرده باشد، اصلاح یا تصحیح آن را می‌توان درخواست کرد که این امر مانع اجرای اقدامات اولیه در خصوص درخواست نخواهد شد.

چنانچه گمرک درخواست شونده اطلاعات درخواستی را در اختیار نداشته باشد، می‌تواند تحقیقاتی را برای به دست آوردن آن اطلاعات انجام دهد.

چنانچه گمرک درخواست شونده مقام صلاحیتدار برای انجام تحقیقات مشخص شده در بند (1) این ماده نباشد، می‌تواند از مقام دولتی مربوط درخواست نماید و مراتب به آگاهی طرف درخواست‌کننده خواهد رساند.

ماموران گمرک کشور یک طرف بر اساس درخواست کتبی و رضایت گمرک کشور طرف دیگر و به موجب شرایط مشخص شده توسط آن طرف، می‌توانند در قلمرو کشور آن طرف برای تحقیق در مورد تخلف گمرکی حاضر شوند.

ماموران گمرک کشور یک طرف، حاضر در قلمرو طرف دیگر در موارد به موجب این موافقت‌نامه در هر زمان، گواهی صلاحیت خود را طبق قوانین کشور طرف دیگر ارائه خواهند نمود.

ماموران گمرک یک طرف در مواردی که به موجب این موافقت‌نامه در قلمرو طرف متعاهد دیگر حاضر می‌شوند، مسوول هرگونه نقض قوانین کشوری می‌باشند که در آن اقامت دارند. ماموران مزبور دارای سلاح و لباس یک شکل نخواهند بود.

هرگونه اطلاعات دریافت شده به موجب این موافقت‌نامه فقط توسط گمرکات برای اهداف مشخص شده در این موافقت‌نامه مورد استفاده قرارخواهند گرفت، و برای اهداف دیگر مورد انتقال یا استفاده قرار نخواهند گرفت، مگر اینکه گمرک ارائه‌دهنده این اطلاعات رضایت کتبی خود را اعلام کرده باشد.

گمرک کشور ارائه‌دهنده اطلاعات محرمانه به گمرک طرف دیگر، در چهارچوب این موافقت‌نامه عنوان محرمانه را متعاقبا بر روی آن و یا وسیله انتقال آن قید خواهد نمود. گمرک دریافت‌کننده این اطلاعات، از محافظت آن‌ها طبق قوانین کشور خود اطمینان حاصل خواهد نمود.

گمرکات می‌توانند اطلاعات دریافتی به موجب این موافقت‌نامه را به عنوان دلیل در رسیدگی‌های قضائی و اداری استفاده کنند. استفاده احتمالی از این اطلاعات به عنوان دلیل در دادگاه و همچنین شرایط حقوقی آن مطابق قوانین کشور گمرک دریافت‌کننده اطلاعات مزبور تعیین می‌شود.

چنانچه گمرک درخواست شونده، اجرای درخواست را ناقض حاکمیت، امنیت، نظم عمومی یا سایر منافع اساسی کشور خود یا منافع تجاری یا حرفه‌ای تلقی نماید، می‌تواند از ارائه کمک به صورت کلی یا جزئی به موجب این موافقت‌نامه خودداری یا کمک مزبور را تحت قیود و شرایطی ارائه نماید.

چنانچه گمرک درخواست‌کننده، کمکی را درخواست کند که خود قادر به ارائه آن نیست، باید این حقیقت را در درخواست ذکر کند. اجرای این درخواست در صلاحدید گمرک درخواست شونده می‌باشد.

چنانچه ارائه کمک از تحقیق، یا جریان‌های رسیدگی قضائی انجام شده، جلوگیری نماید، گمرک درخواست شونده می‌تواند آن را به تعویق اندازد. در این صورت گمرک درخواست شونده مراتب را به آگاهی گمرک درخواست‌کننده می‌رساند و با گمرک مزبور در مورد قیود و شرایط مقرر شده توسط گمرک درخواست شونده برای ارائه کمک مشورت خواهد کرد.

چنانچه گمرک درخواست شونده معتقد باشد که اجرای درخواست هزینه زیادی خواهد داشت، می‌تواند از ارائه کمک خودداری نماید.

در صورت امتناع از ارائه کمک ، دلیل امتناع فوری به صورت کتبی به اطلاع گمرک درخواست‌کننده خواهد رسید.

هزینه‌های صرف شده در اجرای درخواست، بر عهده گمرک درخواست شونده خواهد بود به غیر از هزینه‌های مربوط به کارشناسان و گواهان و هزینه‌های مترجمان همزمان که کارمند دولت نباشند که توسط گمرک درخواست‌کننده تقبل خواهد شد.

پرداخت هزینه‌های دیگر صرف شده در اجرای این موافقت‌نامه منوط به مذاکره اضافی بین گمرکات خواهد بود.

این موافقت‌نامه سی روز پس از دریافت آخرین اطلاعیه کتبی از طریق مجاری دیپلماتیک مبنی بر تکمیل تمامی تشریفات داخلی لازم برای لازم الاجراء شدن این موافقت‌نامه توسط طرفها، به اجراء گذاشته خواهد شد.

طرفها مجاز هستند این موافقت‌نامه را با آگاه کردن طرف دیگر از قصد خود برای فسخ این موافقت‌نامه، فسخ نمایند. در این صورت این موافقت‌نامه سه ماه پس از تاریخ دریافت اطلاعیه، فسخ می‌شود.

فسخ این موافقت‌نامه تاثیری بر حقوق و تعهدات طرفها ناشی از اجرای این موافقت‌نامه پیش از فسخ آن نخواهد داشت، مگر این که طرفها به گونه دیگری توافق نمایند.

از زمان لازم الاجراء شدن این موافقت‌نامه، موافقت‌نامه بین دولت جمهوری اسلامی ایران و دولت فدراسیون روسیه در خصوص همکاری و کمک متقابل در امور گمرکی که در تاریخ 7 مرداد 1377 (برابر با 29 جولای 1998) به امضاء رسید، از درجه اعتبار ساقط می‌گردد.