مقدمه در نظام پویا که حرکتی را بنام جمهوری اسلامی به رهبری امام خمینی آغاز نموده و میرود تا روند تکاملی را بپیماید و لازم است که در تمام جوانب «اقتصادی ، سیاسی ، فرهنگی»به حد خود کفا برسد وابستگیهائی که امپریالیسم جهانی مخصوصا در زمینه صنعتی ایجاد کرده رهائی یابد. پس این جامعه نیاز به رشد و تربیت افراد متخصص در زمینههای مختلف دارد، لذا شایسته است از افراد مخترع و مبتکر و محقق که در زمینههای مختلف اختراعی یا ابتکاری را بوجود میاورند در این مجتمع فراهم آورده و طبق ضوابطی این اشخاص نتیجه زحمات خود را در اختیار نظام جمهوری اسلامی ایران قرار دهند.
تعریف: سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران به تشکیلاتی گفته میشود که از افراد مخترع و مبتکر و محقق حمایت کرده و زمینه رشد و هماهنگی آنها را در مسائل علمی و صنعتی فراهم میکند.
در هر مادهای از این اساسنامه که کلمه سازمان آورده میشود، منظور سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران است.
هدف و وظائف: الف : کشف، جذب و پرورش استعدادها، در زمینههای علمی و صنعتی. ب : تشویق و ترغیب مردم به مشارکت در شناساندن چهرهای مبتکر و مخترع و مستعد. ج : ایجاد هماهنگی بین موسسات تحقیقاتی و همکاری با مراکز صنعتی و اقتصادی کشور. د : بررسی و اظهارنظر در طرحهای ارائه شده و ارجاع طرحها و پیشنهادات مفید به سازمانهای ذیربط و پیگیری در جهت پیاده کردن آنها. ه : در صورت بودن امکانات در داخل سازمان برای پیاده کردن طرح و تولید آن، سازمان موظف است اقدام نمایند.
ماده 3اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۲۴
: سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران سازمانی است عامالمنفعه که وابسته به دفتر ریاست جمهوری بوده و دارای شخیصت حقوقی و استقلال مالی و اداری و استخدامی است که امور آن منحصرا طبق مقررات این اساسنامه و آئیننامههای داخلی اداره خواهد شد.
: مقامات مسئول طبق وظائفی که دین مبین اسلام و قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (اصل دوم بند 6 و تبصره ب، اصل سوم بند 4 و بند 13) (1) برای آنان تعیین کرده است، موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند که در این سازمان بتواند در راه هدفهای خود از امکانات موجود آنها استفاده نماید.
: مدت فعالیت سازمان از تاریخ تاسیس آن نامحدود است.
: تبعیت سازمان ایرانی است.
: سال مالی سازمان از اول فروردینماه شروع و به آخر اسفندماه ختم میشود و ترازنامه سالیانه تا آخر خرداد سال بعد به تائید شورای سرپرستی سازمان میرسد.
پاورقی پاورقی (1): بند 6 از اصل دوم: «کرامت و ارزش والای انسان و آزادی توام با مسئولیت او در برابر خدا....تبصره ب: استفاده از علم و فنون و تجارب پیشرفته بشری در پیشبرد آنها. بند 4 از اصل سوم: تقویت روح و بررسی و تتبع و ابتکار در تمام زمینههای علمی و فنی و فرهنگی و اسلامی از طریق تاسیس مراکز تحقیق و تشویق محققان. بند 13، اصل سوم: تامین خودکفائی در علوم و فنون صنعت و کشاورزی و امور نظامی و مانند اینها.
سال مالی اولین سال تاسیس، از تاریخ شروع فعالیت سازمان خواهد بود.
: بودجه سازمان تا هنگامیکه از نظر اقتصادی به خودکفائی نرسیده از محل اعتبار مصوب دولت که از طریق سازمان برنامه و بودجه در اختیار شورای سرپرستی سازمان قرار میگیرد تامین میشود.
شورای سرپرستی سازمان میتواند برای نیل به اهداف سازمان که موضوع ماده 2 این اساسنامه میباشد، حساب جداگانهای در بانکها افتتاح نموده و از کمکهای بلاعوض افراد و سازمانها بهرهمند شود.
: درآمد حاصله از تولیدات، در صورت عدم نیاز سازمان به خزانه دولت واریز خواهد شد.
: تدوین، تکمیل و اصلاح آئیننامهها و مقررات داخلی سازمان برای حسن جریان امور سازمان با پیشنهاد هیئت علمی و پس از تصویب شورای سرپرستی سازمان لازمالاجرا خواهد بود.
: هرگونه تغییری در مواد اساسنامه باید به پیشنهاد هیئتعلمی، پس از تایید هیئتاجرائی و شورای سرپرستی، برای تصویب نهائی به هیئت وزیران ارجاع شود.
: طرحها و ابتکارات و اکتشافات پس از ارائه به سازمان و تایید هیئتعلمی بخش مربوطه قابل اجرا خواهد بود.
: طرحها و ابتکارات و اکتشافات، در صورتیکه در حد امکانات سازمان باشد قابل اجرا است در غیر اینصورت برای به اجراء درآوردن آن به ارگانهای ذیربط داده خواهد شد.
: افراد محقق و مبتکر و مخترع در شروع کار تعهدی طبق ضوابط سازمان برای به ثمر رساندن طرح خود خواهند داد و سازمان در ضمن کار پیشرفت طرح را ارزیابی نموده و نسبت به ادامه آن اقدام میکند.
: منظور از به ثمر رساندن طرح همان ایجاد مراکز تولید برای رفع نیازهای جامعه میباشد.
: امتیاز، دخل، تصرف و هرنوع بهرهبرداری از ابتکار یا اختراع، تحت اختیار سازمان است محقق یا مخترع حقی نسبت به نوع چگونگی فروش و یا بهرهبرداری از آن را ندارد.
: اختراع یا ابتکار به نام سازنده آن به ثبت خواهد رسید.
: سازمان موظف است نتیجه تحقیقات یا اختراع هر فرد را بصورت کتابی در سطح جهان به نام خود محقق یا مخترع منتشر نماید.
:افرادی که دارای اختراع یا ابتکار باشند طبق ماده واحده مصوبه 24/12/58 شورای انقلاب و با توجه به آئیننامههای داخلی سازمان، زندگی آنها در حد یک زندگی متوسط تامین خواهد شد.
:افرادی که زندگی آنها تامین میشود، باید تمام وقت خود را صرف تحقیق و مسائل پژوهشی نمایند.
:افراد مخترع و مبتکر و محقق که وجود آنها در سازمان لازم و مورد تایید هیئت علمی و هیئت بخش مربوطه و شورای سرپرستی قرار گیرد، چنانچه خدمت زیرپرچم آنان فرا رسیده باشد و مایل باشند تعهدات خود را نسبت به سازمان به ثمر رسانند، از خدمت زیرپرچم معاف خواهند بود.
:ماده فوق تنها در زمان صلح قابل اجرا است.
:تعهدات لازم طبق آئیننامه داخلی سازمان مشخص خواهد شد.
:کلیه وسائل آموزش و کمک آموزشی و تحقیقاتی مورد نیاز سازمان که از محل بودجه سازمان خریداری میشود از پرداخت عوارض و حقوق گمرکی و سود بازرگانی معاف میباشد.
:ارکان سازمان عبارتند از: الف :شورای سرپرستی سازمان ب :هیئت اجرائی سازمان ج :هیئتعلمی سازمان د :هیئت علمی هر بخش
:اعضای شورای سرپرستی سازمان: الف :نماینده ریاست جمهوری که رئیس هیئت اجرائی و شورای سرپرستی سازمان را بعهده دارد. ب :5 نفر از منتخبین هیئت علمی سازمان. ج :یکنفر از امور اداری و مالی به انتخاب رئیس سازمان
:نماینده ریاست جمهوری باید دارای معلومات علمی و صنعتی که دارای تحقق و پژوهش است انتخاب شود.
:هیئت علمی تشکیل شده از شوراهای علمی هر بخش که از بین خود 5 نفر را انتخاب مینمایند.
:نماینده ریاست جمهوری بمدت 2 سال ریاست هیئت اجرائی و شورای سرپرستی را بعهده خواهد داشت و در صورت موافقت هیئت علمی شورای علمی هربخش این مدت تمدید خواهد شد.
:تعداد اعضای شورای سرپرستی هفت نفر است که در هنگام تشکیل جلسه حضور حداقل پنج نفر ضروری است.
:هر دوسال یکبار، انتخابات برای تعیین شوراهای علمی هربخش و هیئت علمی صورت میگیرد.
:از وظائف شورای سرپرستی سازمان: 1- بررسی، تعیین خط مشی و برنامهها و طرحهای سازنده و نظارت در پیشرفت امور سازمان. 2 - تعیین و تنظیم برنامه بودجه سالانه سازمان. 3 - بررسی، اصلاح و تصویب آئیننامههای داخلی سازمان براساس هدف و وظائف آن. 4 - پیشنهاد اصلاحات لازم در اساسنامه سازمان به مجلس شورای اسلامی. 5 - تجهیز منابع و تامین اعتبارات لازم برای اجرای طرحهای سازمان. 6 - تشکیل جلسه حداقل 15 روز یکبار. 7 - نظارت بر چگونگی انجام طرحها.
:اعضای هیئت اجرائی سازمان: 1 - رئیس هیئت اجرائی سازمان که با انتخاب ریاست جمهوری است. 2 - معاونین علمی و اداری هیئت اجرائی که از افراد متخصص و مومن به جمهوری اسلامی ایران میباشد.
:تعیین تعداد معاونین علمی و اداری به تشخیص رئیس هیئت اجرائی خواهد بود.
ماده 26اصلاحی ۱۳۵۹/۰۴/۲۴
:رئیس هیئت اجرائی و اعضای شورای سرپرستی و معاونین علمی و اداری هیئت اجرائی باید دارای شرایط زیر باشند: 1 - مومن به جمهوری اسلامی ایران. 2 - دارای مدارج عالی در رشتههای علمی و فنی. 3 - دارای تجربه و بصیرت بوده و به مسائل تحقیقی و پژوهشی آشنائی کامل داشته باشند. 4 - دارای حسن شهرت و فضیلت اخلاقی باشند.
:رئیس هیئت اجرائی نمایندگی سازمان را در کلیه مراجع قضائی و غیرقضائی و یا در مقابل اشخاص حقیقی و حقوقی عهدهدار است.
:رئیس هیئت اجرائی سازمان نباید هیچ شغلی یا سمتی در سازمانها و شرکتهای خصوصی داشته باشد.
:وظائف هیئت اجرائی سازمان: 1 - اداره کلیه امور سازمان طبق آئیننامهها و مصوبات اساسنامه. 2 - تهیه و پیشنهاد طرحها و برنامههای لازم به شورای سرپرستی سازمان. 3 - برنامهریزی برای اجرای طرحهای مصوب شورای سرپرستی سازمان. 4 - عقد قرارداد و معاملات طبق آئیننامههای داخلی. 5 - برپائی کنفرانسها و سمینارهای علمی و صنعتی به پیشنهاد هیئت علمی هربخش. 6 - ایجاد و شرکت در نمایشگاههای علمی و صنعتی در ایران و خارج از کشور برای تشویق و ترغیب افراد و نمایش سیاسی اینگونه نمایشگاهها.
:وظائف رئیس هیئت اجرائی سازمان پژوهش. 1 - ایجاد هماهنگی در برنامههای سازمان. 2 - امضاء چکها و اوراق مالی و اسناد و نامههائی که جنبه ماموریت دارد.
:با غیبت رئیس هیئت اجرائی، وظائف مشارالیه با تفویض اختیارات بعهده معاون مربوطه خواهد بود.
:چکها و اسناد مالی علاوه بر امضاء رئیس هیئت اجرائی باید دارای امضای مسئول امور مالی نیز باشد.
:هیئت علمی سازمان متشکل است از افراد منتخب هیئتهای علمی هربخش مختلف سازمان.
:وظائف هیئت علمی سازمان: 1 - تحقیق و پیگیری مسائل علمی سازمان. 2 - تائید سفرهای علمی مورد نیاز سازمان. 3 - تائید خرید وسائل آزمایشگاهی و صنعتی مورد لزوم سازمان. 4 - تشکیل جلسات هفتگی برای تبادل نظر فکری و ایجاد هماهنگی بین بخشهای علمی و رفع نارسائیها.
:اعضای هیئت علمی هربخش از افراد متخصص و کاردان و با تجربه و مومن به جمهوری اسلامی ایران که تعداد آنها 5 نفر میباشد متشکل است.
:وظائف هیئت علمی هربخش: 1 - بررسی و تایید و تصویب طرحها و پروژههای علمی و صنعتی. 2 - تایید صلاحیت افراد محقق، مبتکر، مخترع و مستعد برای واگذاری امکانات به آنها. 3 - بررسی نیازهای علمی و صنعتی بخش مربوطه سازمان و تهیه آنها توسط هیئت اجرائی. 4 - تحقیق و کاوش در زمینههای علمی و صنعتی. 5 - تعاون و همکاری با افراد محقق و مبتکر تجربی و سنتی. 6 - ایجاد ارتباط و هماهنگی بین مراکز علمی و صنعتی داخلی و خارجی. 7 - تنظیم برنامههای آموزشی و تشویق افراد مستعد از طریق رسانههای گروهی. 8 – انتشار یک بولتن که گزارشی از فعالیتهای علمی و صنعتی در این سازمان است و گزارشی از پیشرفت علم و صنعت در داخل و خارج از کشور.
ایجاد ارتباط هماهنگی با مراکز خارجی باید به تائید شورای سرپرستی و زیر نظر هیئت اجرائی و طبق مواد اساسنامه و آئیننامههای داخلی سازمان باشد.
:در صورت عدم وجود بانک اطلاعاتی در ایران، ایجاد این مراکز بعهده این سازمان میباشد.